OEE nedir?

OEE nasıl hesaplanır?

OEE üç bileşenden oluşur ve sonuç bu üç oranın çarpımıdır:

• Kullanılabilirlik: Makinenin fiilen çalıştığı sürenin planlanan üretim süresine oranı. Arızalar, kalıp ve ayar değişimleri, malzeme beklemeleri bu oranı düşürür.
• Performans: Çalışılan sürede üretilen miktarın, makinenin ideal çevrim süresiyle üretebileceği miktara oranı. Kısa duraksamalar ve yavaş çalışma bu oranı düşürür.
• Kalite: Sağlam çıkan ürün miktarının toplam üretilen miktara oranı. Hurda ve yeniden işlenen ürünler bu oranı düşürür.

Bir metal pres hattını düşünelim. Vardiyanın bir bölümü kalıp değişimi ve kısa arızalarla geçmiş, hat çalıştığı sürede ideal hızının biraz altında kalmış, basılan parçaların bir kısmı da ölçü dışı çıktığı için ayrılmıştır. Örneğin kullanılabilirlik %90, performans %95 ve kalite %98 ise OEE, 0,90 × 0,95 × 0,98 hesabıyla yaklaşık %84 olur. Her kayıp tek başına küçük görünse de çarpıldıklarında toplam etkinlik belirgin biçimde düşer. OEE'nin değeri de burada ortaya çıkar: iyileştirme için sorunun hangi bileşende yoğunlaştığını gösterir.

OEE genellikle makine veya hat bazında; vardiya, gün ve hafta için hesaplanır. Tek bir günün değerinden çok, zaman içindeki eğilim ve üç bileşenin birbirine göre durumu anlamlıdır.

İşletmeye ne kazandırır?

• Makine kayıplarının duruş, hız ve kalite olarak ayrıştırılması
• İyileştirme çalışmalarının doğru kayba yönlendirilmesi
• Yeni makine yatırımından önce mevcut kapasitenin gerçekçi değerlendirilmesi
• Farklı vardiya ve hatların aynı ölçütle karşılaştırılabilmesi
• Kalıp ve ayar değişimlerinde harcanan sürenin görünür hâle gelmesi
• Bakım, üretim ve kalite ekiplerinin ortak bir göstergede buluşması

OEE ölçümünde nelere dikkat edilmeli?

• Tanımları sabitleyin: Planlı bakım ve mola sürelerinin planlanan süreden düşülüp düşülmeyeceği, ideal çevrim süresinin neye göre belirlendiği yazılı olmalıdır. Tanım değişirse sonuçlar karşılaştırılamaz.
• Duruş nedenlerini kaydedin: Yalnızca OEE değerini bilmek yeterli değildir; kaybın kaynağını görmek için duruşların nedenleriyle birlikte kayda alınması gerekir.
• Veri kaynağını güvenilir kılın: Elle tutulan formlar kısa duraksamaları yakalamakta zorlanır. Sayaç ve çalışma sinyalinin makineden alınması ölçümü güçlendirir.
• Göstergeyi ceza aracına dönüştürmeyin: OEE ekipleri cezalandırmak için kullanıldığında kayıtlar gerçeği yansıtmamaya başlar.
• Karşılaştırmayı benzer koşullarda yapın: Farklı ürünler, kalıplar ve parti büyüklükleri sonucu etkiler.